"Biểu tượng của tinh thần dân chủ" trong tổng tuyển cử năm 1946.

Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 là sự kiện lịch sử đặc biệt, mở ra kỷ nguyên người dân Việt Nam trực tiếp thực hiện quyền làm chủ đất nước.
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 là một sự kiện lịch sử trọng đại, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình xây dựng Nhà nước dân chủ của Việt Nam. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (ngày 2-9-1945), nhưng chính quyền cách mạng còn non trẻ, phải đối mặt với nhiều khó khăn nghiêm trọng cả trong và ngoài nước: nạn đói, nạn mù chữ, thù trong giặc ngoài, âm mưu quay trở lại xâm lược của thực dân Pháp và sự chống phá của các thế lực phản động.
Trước tình hình đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ lâm thời xác định rằng: muốn củng cố chính quyền, bảo vệ nền độc lập vừa giành được thì phải xây dựng một Quốc hội do nhân dân trực tiếp bầu ra, thể hiện rõ quyền làm chủ của nhân dân. Ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 14/SL, quyết định tổ chức Tổng tuyển cử trong cả nước theo chế độ phổ thông đầu phiếu, không phân biệt nam nữ, giàu nghèo, tôn giáo hay dân tộc. Đây là một quyết định mang tầm chiến lược và có ý nghĩa lịch sử sâu sắc.
Tiếp đó, ngày 17-10-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục ký Sắc lệnh số 51/SL, quy định thể lệ bầu cử Quốc hội. Công tác chuẩn bị cho Tổng tuyển cử được tiến hành khẩn trương trong điều kiện vô cùng khó khăn: giao thông cách trở, trình độ dân trí thấp, nhiều địa phương còn bị địch chiếm đóng hoặc đe dọa. Với sự lãnh đạo của Đảng và Chính phủ, cùng tinh thần yêu nước, ý thức làm chủ của nhân dân, cuộc bầu cử vẫn được tổ chức rộng khắp và nghiêm túc.
Ngày 6-1-1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử Việt Nam chính thức diễn ra trên phạm vi cả nước. Trong hoàn cảnh “nghìn cân treo sợi tóc”, lá phiếu của nhân dân từ Nam chí Bắc đã làm nên Quốc hội khóa I, đặt nền móng cho Nhà nước Dân chủ Cộng hòa, Chính phủ đầu tiên và Hiến pháp năm 1946. Hơn 90% cử tri tham gia bỏ phiếu, thể hiện tinh thần chính trị cao và niềm tin sâu sắc của nhân dân vào chính quyền cách mạng. Kết quả, 333 đại biểu Quốc hội đã được bầu, đại diện cho mọi tầng lớp xã hội, các đảng phái, tôn giáo và dân tộc trong cả nước.
Cuộc Tổng tuyển cử này gắn liền với vai trò và ảnh hưởng trực tiếp của nhiều chính khách và nhà lãnh đạo quan trọng, tiêu biểu là:
Chủ tịch Hồ Chí Minh – người khởi xướng, lãnh đạo và trực tiếp chỉ đạo tổ chức Tổng tuyển cử, đồng thời là biểu tượng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Huỳnh Thúc Kháng, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Tôn Đức Thắng – những nhà lãnh đạo chủ chốt trong Chính phủ lâm thời, có vai trò quan trọng trong việc củng cố chính quyền và vận động nhân dân tham gia bầu cử.
Nhiều trí thức, nhân sĩ yêu nước và đại diện các đảng phái yêu nước cũng tham gia ứng cử, góp phần tạo nên tính rộng rãi và dân chủ của Quốc hội khóa I.
Sau Tổng tuyển cử, ngày 2-3-1946, Quốc hội khóa I họp kỳ đầu tiên tại Hà Nội, thông qua danh sách Chính phủ Liên hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu và đặt nền móng cho việc xây dựng Hiến pháp năm 1946 – bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên của nước ta.
Như vậy, Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 không chỉ khẳng định quyền làm chủ của nhân dân Việt Nam, mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho Nhà nước cách mạng, tăng cường sức mạnh đoàn kết dân tộc và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Đây thực sự là sự kiện lịch sử mở ra kỷ nguyên nhân dân làm chủ đất nước, có ý nghĩa lâu dài trong tiến trình phát triển của nền dân chủ Việt Nam.